Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
Cumhurbaşkanlığı Seçimi Kanunu
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun
Milletvekili Seçimi Kanunu
Mahalli İdareler ve Mahalle Muhtarları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun
Siyasi Partiler Kanunu
Siyasi Partiler Kanununun Yürürlükten Kaldırılan Hükümleri
Dernekler Kanunu
Dernekler Yönetmeliği
Türk Medeni Kanunu (Derneklere İlişkin Hükümleri)
Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu
Adli Sicil Kanunu
Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun
AİH Sözleşmesi ve Eki Protokoller ve Türkiye Tarafından Uygun Bulunduğuna İlişkin Kanunlar
İçindekiler
"Çok sayıda dini, etnisiteyi, dili ve kültürü barındıran Türkiye’de, ulus devlet modelinin ve bunun hukuksal temelini oluşturan anayasaların farklılıklara dayalı çoğulcu demokrasiyi gerçekleştirmeye yönelmemesi, hatta tam tersi bir yol izlemeleri, bu günlerde çözümüne çalışılan sorunlara da önemli oranda zemin hazırlamıştır. Bu durum kısaca, “Anayasal Cumhuriyetin demokratikleştirilememesi” şeklinde tanımlanabilir. 12 Eylül darbesinin mantığı ile hazırlanan 1982 Anayasası, farklılıkların yaşam alanı olan çoğulcu demokrasiyi sağlayabilecek koşulları tamamen ortadan kaldırdığı gibi, hak ve özgürlüklere dayalı demokratik ortamı da sıfırladı. Bu yanıyla, “ötekileştirme”yi derinleştirici bir eksene dönüştü.
Yeni bir anayasa, toplumsal barış ana hedefi doğrultusunda, yürürlükteki Anayasanın yarattığı tüm olumsuzlukları gidermeyi amaçlamalıdır. Anayasanın içeriğinin, yasakçı, inkarcı, parçalayıcı özelliklerinden arındırılması; özgürlükçü, tüm farklılıklara açık, bütünleştirici bir şekilde doldurulması gerekmektedir. Nasıl bir anayasa sorusunun bu şekilde yanıtlanması, yeni bir anayasa için ön koşuldur. Çoğulcu toplum yapısına koşut siyasal çoğulculuğa karşılık gelecek bir anayasayı amaçlamak, toplumsal barışı sağlamada zorunludur. Kitabın dikkat çeken konuları yalnızca uzmanların değil, geniş okur kitlesinin de ilgisini çekecektir."(Arka Kapak Yazısı)
"Elinizdeki bu eser 2012 yılı Mayıs ayında savunmuş olduğum yüksek lisans tezimin hiçbir değişiklik yapılmadan kitap haline getirilmiş halidir." (Önsözden)
İçindekiler
Türkiye, tarihi bir dönemeç noktasında bulunuyor. Yaklaşık bir asırlık parantezin kapatılıp yeni bir anlayış ve perspektifle yepyeni bir Türkiye'nin inşası için adımların atıldığı bir tarihsel momente tanıklık ediyoruz. İçinde yaşadığımız şu günler, Türkiye'nin, tarihi derinliği olan kronik sorunlarıyla yüzleşmeye başladığı ve bu sorunlara çözüm üretme arayışına sahne olduğu bir döneme işaret ediyor. Bir taraftan Türkiye'nin, demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü gibi evrensel değerlerin gerisine düşen anayasal düzeni, diğer taraftan da farklılıkların eşitlik temelinde barış içinde birlikteliğini engelleyen sosyo-politik yapısı, değişimi zorlayan ana dinamikleri oluşturuyor. Her iki düzlemde yaşanan sorunların aşılması çabasında, toplumsal mutabakata dayalı yeni bir anayasanın yapılması hayati önemi haizdir.
Politik ve sosyal aktörlerin önemlice bir kısmı, yeni bir anayasa yapımının temel gerekçesi olarak, her iki düzlemde yaşanan sorunların çözümünü gösteriyor. Nitekim, bu sorun alanlarının çözümünü kolaylaştırmak ve önüne açmak amacıyla, 2011 Eylül ayı itibariyle yeni bir anayasanın yapım süreci başlamış bulunuyor. Türkiye toplumun yeni anayasadan en önemli beklentisi, demokrasinin standardını yükseltmek, Cumhuriyet rejiminin red, inkâr ve asimilasyon politikalarıyla dışlayıp ötekileştirdiği toplum kesimlerini devletle barıştırmak ve onları sisteme entegre etmektir. Yapım süreci devam eden yeni anayasayı "yeni" kılacak en önemli özelliği, genel olarak Türkiye'de yaşanan bütün kimlik/farklılıklar sorununa, özelde ise -can alan ve can yakan bir sorun alanı olması hasebiyle aciliyet arz eden- Kürt meselesini çözüme kavuşturma özelliği olacaktır.(Tanıtım Bülteninden)
İçindekiler
"Anayasa Türkiye'de bulunan kimselere din özgürlükleri konusunda nasıl bir güvence sunmaktadır? Anayasa, dinsellikle ilgili olarak kimlerin, hangi konularda, ne kapsamda ve hangi sınırlar çerçevesinde, nelerden ve nelere, ne ölçüde özgürlüğünü koruma altına almaktadır? Anayasanın ilgili normları en az birkaç farklı şekilde yorumlanabilecektir; bu çeşitlilik arasında, Anayasanın bütünlüğünü gözeten ve hakları ciddiye alan bir yaklaşım için nasıl bir yorum önerilebilecektir?
Bu sorulara yanıt aramak amacıyla bu çalışmada, din özgürlüğü kavramı ve din özgürlüğünün Anayasayla korunması tartışılmakta ve Türk Anayasa Hukukunda getirilen güvencenin bir çözümlemesi sunulmaya çalışılmaktadır."(Arka Kapak Yazısı)
"Elinizde Akıllı Not Dizisi’nin Anayasa Hukuku ders notu yer
almaktadır. Anayasa Hukuku ve Anayasa Yargısı konularının yer
aldığı bu notta toplam 509 çıkmış soru ve çözümü yer almaktadır.
Akıllı not dizisi basta KPSS olmak üzere kurum sınavlarına
hazırlanan adaylar için öğretici modeller, örnekler ve çıkmış
sorular yardımıyla temel hukuk derslerinin kolayca anlatılması için
geliştirilmiştir. Konular gereksiz ayrıntıya inilmeden okuyucuya
verilmektedir.
KPSS ve kurum sınavlarında başarının altın kuralı çıkmış sınav
sorularının analiz edilmesi olduğundan her konuya ilişkin çıkmış
soru hemen konu altında yer verilmiştir."(Önsözden)
"Günümüzde birçok devlet, soyut ve somut norm denetimleri yanında kısmi farklılıklarla ve belli konularda, temel hak ve özgürlüklerin kamu gücü işlemlerine karşı korunması amacıyla bireylere Anayasa Mahkemesine başvurma hakkını tanımışlardır.
Türkiye’de bireysel başvuru hakkı olarak tanımlanan bu dava türünü, 5982 sayılı Kanun ile Anayasa’nın 148. maddesinde yaptığı değişiklik sonucunda kabul etmiştir. Ayrıca 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun da, 27894 sayılı Resmi Gazete ile 03. 04. 2011 tarihinde yürürlüğe girmiş, ancak aynı Kanunun 76/1. a maddesi ile bireysel başvuru hakkının düzenlenmiş olduğu 45 ila 51. maddelerinin 23. 09. 2012 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülmüştür.
Bireysel başvuru hakkını ele alınan bu çalışmada amaçlanan; temel hakların etkili biçimde korunmasına yönelik olarak, Anaysa Mahkemesine yapılacak bireysel başvurunun işleyişini, koşullarını ve Türkiye için böyle bir dava türünün uygulanabilirliğini araştırıp, sorunlarını ve çözüm yollarını ortaya koymaktır."(Önsözden)
İçindekiler
"Çalışma, Türkiye'de yeni yeni uygulama alanı bulan bireysel başvuru kurumuna ve bunun neticesinde Türk Anayasa Hukukuna katkı sağlayacak özgün bir eserdir. Bu kitap, bireysel başvuru yolu ve uygulamasına ilişkin ayrıntılı bilgiye erişilebilecek önemli bir kaynaktır"
(Önsöz'den)
Birinci Bölüm
ANAYASA YARGISI VE BİREYSEL BAŞVURU YOLU
A.Bireysel Başvuru Yolunun Anayasa Yargısındaki Konumu
1.Anayasa Yargısının Gelişim Süreci
2.Anayasa Yargısının Şartları
a.Yazılı Anayasanın Varlığı
b.Katı Anayasanın Varlığı
3.Anayasa Yargısı Modelleri
a.Amerikan Modeli Anayasa Yargısı
b.Avrupa Modeli Anayasa Yargısı
4.İnsan Haklarının Güvencesi Olarak Anayasa Yargısı
B.Bireysel Başvuru Kavramı
1.Bireysel Başvurunun Amacı ve Niteliği
2.Bireysel Başvurunun İşlevleri
a.Bireysel Başvurunun Sübjektif İşlevi
b.Bireysel Başvurunun Objektif İşlevi
İkinci Bölüm
BİREYSEL BAŞVURU YOLUNUN DÜNYADA VE TÜRKİYEDEKİ GELİŞİMİ
A.Bireysel Başvuru Yolunun Dünyadaki Gelişimi
1.Bireysel Başvurunun Avrupa'daki Gelişimi
a.Almanya Federal Cumhuriyeti
b.İspanya Krallığı
c.İsviçre Konfederasyonu
d.Avusturya Cumhuriyeti
e.Macaristan Cumhuriyeti
2.Bireysel Başvurunun Latin Amerika'daki Gelişimi
a.Birleşik Meksika Devletleri
b.Arjantin Cumhuriyeti
c.Brezilya Federal Cumhuriyeti
B.Bireysel Başvuru Yolunun Türkiye'deki Gelişimi
1.Tartışmalar
2.Anayasal Güvenceler
3.Yasal Güvenceler
Üçüncü Bölüm
BİREYSEL BAŞVURU HAKKININ SÜJESİ VE KONUSU
A.Bireysel Başvuru Hakkının Süjesi
1.Bireysel Başvuru Hakkına Sahip Olanlar
a.Gerçek Kişiler
b.Tüzel Kişiler
(1) Kamu Hukuku Tüzel Kişileri
(2) Özel Hukuk Tüzel Kişileri
2.Bireysel Başvuru Hakkına Sahip Olabilme Koşulları
a.Taraf Ehliyeti
b.Dava Ehliyeti
c.Taraf Sıfatı
B.Bireysel Başvurunun Konusu
1.Hak ve Özgürlükler Açısından Bireysel Başvurunun Konusu
a.Anayasa'da Güvence Altına Alınmış ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Kapsamında Olan Temel Hak ve Özgürlükler
b.Anayasa'da Güvence Altına Alınmış ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Ek Protokolleri Kapsamında Olan Temel Hak Ve Özgürlükler
2.Kamu Gücü İşlemleri Açısından Bireysel Başvurunun Konusu
a.Genel Olarak
(1) İhlal Kavramı
(2) Kamu Gücü Kavramı
b.Kamu Gücü Tarafından Yapılan İşlemler
(1) Yasama Organı Tarafından Yapılan İşlemler
(2) Yürütme Organı Tarafından Yapılan İşlemler
(3) Yargı Organı Tarafından Yapılan İşlemler
Dördüncü Bölüm
BİREYSEL BAŞVURU YOLUNDA İZLENECEK USUL
A.Genel Olarak
B.Başvuru Mercii
C.Ön İnceleme
1.Bireysel Başvuru Bürosu
2.Bireysel Başvurunun Şekil Şartları
a.Başvuru Harcı ve Adli Yardım
b.Başvuru Formu ve Ekleri
c.Başvurucunun Temsili
d.Başvurunun Süresi ve Mazeret
D.Kabul Edilebilirlik İncelemesi
1.Komisyonların Oluşumu
2.Komisyonların Görev ve Çalışma Usulleri
3.Komisyon Raportörleri
4.Kabul Edilebilirliğin Maddi Şartları
a.Olağan Kanun Yollarının Tüketilmesi
(1) Genel Olarak Kanun Yolları
(2) İkincillik İlkesi
(3) İdari ve Yargısal Başvuru Yolları
b.Başvurucunun Güncel ve Kişisel Bir Hakkının Doğrudan Etkilenmesi
c.Başvurunun Anayasal Açıdan Önem Taşıması
d.Temel Hakların Kapsamının ve Sınırlarının Belirlenmesi Açısından Önem Taşıması ve Başvurucunun Önemli Bir Zarara Uğraması
e.Başvurunun Açıkça Dayanaktan Yoksun Olmaması
f.Başvuru Hakkının Kötüye Kullanılması
5.Kabul Edilebilirlik Kararı
E.Esas Hakkındaki İnceleme
1.Esas Hakkındaki İncelemeyi Yapacak Merci
a.Bölümlerin Oluşumu
b.Bölümlerin Görev ve Çalışma Usulleri
c.Bölümlerin Raportörlüğü
2.Esas Hakkındaki İncelemede Uygulanacak Usul Kuralları
a.Dosya Üzerinden İnceleme Yapılması
b.Dosya ve Kararının Adalet Bakanlığına Bildirimi
c.Bilgi ve Belge İsteme
d.Kanun Yolunda Gözetilmesi Gereken Hususlarda İnceleme Yapılmaması
e.Geçici Tedbir Kararı Verilebilmesi
Beşinci Bölüm
BİREYSEL BAŞVURU SONUCU VERİLEBİLECEK KARARLAR VE ETKİLERİ
A.Bireysel Başvuru Sonucu Verilebilecek Kararlar
1.Hakkın İhlal Edilmediğine Dair Karar
2.İhlal Kararı
a.Genel Olarak
b.Yargılamanın Yenilenmesi
c.Tazminat Ödenmesi
d.Genel Mahkemede Dava Açılması
e.Karşılaştırmalı Anayasa Yargısındaki Durum
3.Düşme Kararı
4.Pilot Karar
B.Kararların İmzalanması, Tebliği, Yayımlanması, Tavzihi ve Maddi Hataların Düzeltilmesi
C.Kararların Etkileri ve Sonuçları
1.Kararların Etkileri
a.Genel Olarak
b.Temel Hak ve Özgürlükler Üzerindeki Etkisi
2.Kararların Sonuçları
a.Anayasa Mahkemesinin İş Yükünün Artması Sonucu Adil Yargılanma Hakkının İhlali
b.Anayasa Mahkemesinin Yetkilerinin Artması Sonucu Otoritesinin Güçlenmesi
c.Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Tarafından Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Yolunun Etkin Başvuru Yolu Olarak Kabulü
SONUÇ
KAYNAKÇA
EK: ANAYASA ve AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ ile EK PROTOKOLLERİNDE KORUNAN TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLER
"Parti İçi Demokrasi- adını taşıyan, 2002 yılında doktora tezi olarak hazırladığım bu kitabın baskısı uzun yıllar önce bitmişti. Parti içi demokrasinin gerçekleşmediği ve fakat bu konuda geri gidişlerin olduğunun gözlemlendiği bu süreçte, kitabın konusunun halen güncelliğini ve önemini koruduğu düşünülmektedir.
Gerçekten de, günümüzde Türkiye’de yaşanan siyasi sorunların büyük çoğunluğu, siyasi partilerdeki parti içi demokrasinin eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Bu kitabın ilk baskısının yapıldığı tarihten bu yana 10 yıldan fazla bir zaman geçmiş olmasına rağmen, Türkiye, demokratik gelişmişlik bakımından dünyada yetmişinci sıradan daha yukarılara tırmanmayı ne yazık ki başaramamıştır. Ekonomik, sosyal ve diğer bakımlardan kayda değer gelişmeler gösteren, Türkiye’de anılan unsurlardaki ilerlemeler, gelişmiş bir demokratik anayasal kurumsallaşma ile taçlandırılmadığı sürece devamlılığını koruyamayacaktır.
Türkiye’de demokrasinin kurumsallaşmasının ön şartı ise kuşkusuz, katılımcı, çoğulcu, sivil ve demokratik yeni bir anayasanın yapılması ve halk oyuyla kabul edilmesidir. Tersi durumda, yapılış sürecindeki kimi sorunlar nedeniyle meşruiyeti tartışmalı, onlarca kez yapılan değişikliklerle kendi mantıki iç tutarlılığını büyük ölçüde yitirmiş ve vesayetçi bir anlayışı yansıtan, yürürlükteki 1982 Anayasası ile Türkiye’nin emin adımlarla geleceğe ilerlemesi olanaklı görünmemektedir.
Diğer taraftan parti içi demokrasinin yaşama geçmesi için, yeni anayasa yapıldıktan sonra, süratle çağdaş ve demokratik ilkelere uygun olarak siyasi partiler kanunu ve diğer mevzuat çalışmalarının yapılması da şarttır. Kuşkusuz bu anılan değişikliklerin etkili olabilmesi büyük ölçüde, siyasi partilerin program, mevzuat ve tüzüklerini aynı yönde değiştirmelerine bağlıdır.
Elbette tüm bunların yapılabilmesi için öncelikle güçlü bir istek ve toplumsal irade gerekir. Zira bu denli köklü anayasal ve yasal değişiklikler köklü zihinsel ve kültürel değişiklikler olmadan gerçekleştirilemez. Bu nedenle toplumumuzun her ferdi, demokrasimizi kurumsallaştıracak yeni anayasanın yapılması ve parti içi demokrasinin gerçekleştirilmesi için sürekli talepkar olmalı ve bunlar yaşama geçene kadar toplumsal baskıyı sürdürmelidir.
Kitabın ikinci basısında, birinci basıya göre esasa ilişkin fazlaca bir değişiklik yapılmamış; birinci basıda bulunduğu düşünülen kimi yazım hataları düzeltilmekle yetinilmiştir."(Önsözden)